Vladimir Dmitrievič Laskarev (1868–1954) bio je eminentni ruski i srpski geolog i paleontolog, član Srpske akademije nauka i dugogodišnji saradnik Muzeja srpske zemlje, danas Prirodnjačkog muzeja u Beogradu.

Rođen 26. juna 1868. u Birjuču, u tadašnjoj Voronješkoj guberniji Carske Rusije. Gimnaziju je završio u Černjigovu 1887, a Imperatorski Univerzitet Novorosijsk u Odesi 1891. godine. Prvo zaposlenje dobio je na Rudarskom institutu u Petrogradu, potom je izabran za asistenta geologije na Novorosijskom univerzitetu (1892) i za člana čuvenog Geološkog komiteta – GEOLKOM (1896). Stepen magistra geognozije i mineralogije stekao je 1903, a doktorsku disertaciju, na kojoj je predano radio godinama, odbranio je 1916. godine. Bio je počasni član mnogih geoloških društava; zbog izuzetnog doprinosa proučavanju geološke strukture i građe evropskog kontinenta dodeljena mu je prestižna Ahmatovska nagrada (Ahmatovskaя premiя) Imperatorske akademije nauka. Oktobarska revolucija i Građanski rat prekinuli su njegov istraživački rad i uspešnu karijeru. U januaru 1920, sa sestrom i njenom decom zauvek je napustio Rusiju.

U Beograd je stigao 5. maja 1920. godine; za dolazak u Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca se opredelio jer su u Beogradu živeli i radili njegove kolege i prijatelji Jovan Cvijić i Petar Pavlović.

Izuzetno širok naučni opus Vladimira Laskareva može se grupisati u dva perioda: prvi, u Rusiji do 1919. na Novorosijskom univerzitetu u Odesi i drugi, u Srbiji, na Beogradskom univerzitetu od 1920. godine. Tokom prvog perioda angažovan je u geološkim istraživanjima jugozapadne Rusije, proučavajući tvorevine Podolije i Besarabije, sedimente sarmatskog mora na prostoru tadašnje Volinske, Podolske i Kijevske gubernije, tektoniku kristalaste mase kao i bogata ležišta fosilizovanih ostataka krupnih sisara u južnoj Rusiji. Po dolasku u Srbiju, svoja istraživanja skoncentrisao je na stratigrafska proučavanja tvorevina neogena i kvartara na području Srbije, Bosne i Makedonije. Sarađivao je sa Petrom Pavlovićem, Jovanom Cvijićem, Jovanom Žujovićem, Vladimirom Petkovićem, Milanom Lukovićem i Đorđem Zlokovićem. Posebno plodonosna bila je saradnja sa Petrom Pavlovićem, prvim upravnikom Muzeja srpske zemlje, sa kojim je istraživao lesne terene Srbije i Vojvodine, po primercima interesantnu i obimnu malakofaunu otkrivenu u dolini potoka Karagač i fosilizovane ostatke krupnih sisara miocenske starosti „Pikermijska fauna“ iz okoline Velesa (Severna Makedonija). Zahvaljujući velikom trudu i izuzetnom poznavanju krupnih sisara miocena (oblast koju je proučavao i u Rusiji) – primerci Pikermske faune iz okoline Velesa naučno i stručno su obrađeni i sačuvani, i danas predstavljaju jednu od značajnih zbirki Prirodnjačkog muzeja u Beogradu.

Na Zboru Srpskog geološkog društva, 10. aprila 1924, zvanično je promovisao i definisao termin Paratetis – veliko epikontinentalno more koje se prostiralo na području današnje zapadne i centralne Evrope i Evroazije. Za dopisnog člana Srpske akademije nauka izabran je 1932, a za redovnog 1947. godine.

Iako vrhunski profesor i stručnjak za regionalnu geologiju i paleontologiju, po svojoj prirodi Vladimir Laskarev bio je tih i nenametljiv. Sve do završetka Drugog svetskog rata nije želeo da primi jugoslovensko državljanstvo, nadajući se povratku u svoju rodnu zemlju i na svoj matični Univerzitet. Zbog toga je više od 30 godina strpljivo čekao da od honorarnog postane redovni profesor, sa vrlo malom novčanom nadoknadom za svoj rad koja jedva da je pokrivala njegov ionako skroman način života. Jugoslovensko državljanstvo je prihvatio 1947, obrazlažući to činjenicom da je Srbija u međuvremenu postala jedina njegova otadžbina. Nakon toga, Prirodno-matematički fakultet ponudio mu je izbor u zvanje redovnog profesora što je on za radošću i zahvalnošću prihvatio, smatrajući da mu je time učinjena najveća počast koju je mogao da doživi. Bio je jedan od retkih profesora Beogradskog univerziteta (ako ne i jedini) koji se nikada nije penzionisao; na univerzitetu je predavao i u dubokoj starosti, jer je posle rata državi bio potreban obrazovan i učen kadar. Kolege paleontolozi i prijatelji izuzetno su ga uvažavali; njegovim imenom nazvani su brojni rodovi i vrste.

Preminuo je u Beogradu 10. aprila 1954. godine nakon duge bolesti. Sahranjen je na Ruskom delu beogradskog Novog groblja, tamo gde leže posmrtni ostaci mnogih ruskih emigranata.

Aleksandra Maran Stevanović

Maran Stevanović, A., 2019: Vladimir Dmitrijevič Laskarev: Lik i delo u sećanjima Petra Stevanovića. – U: Jović, V., Ganić, M. (urednici) Vladimir D. Laskarev – život i delo – povodom 150 godina od rođenja. Srpska akademija nauka i umetnosti & Srpsko geološko društvo, 21-30.