Posebna izdanja Prirodnjačkog muzeja

Početkom dvadesetog veka započeta je izdavačka delatnost Prirodnjačkog muzeja, tada Muzeja srpske zemlje. Počev od 1903. godine, štampane su sveščice sa tekstovima o zbirkama u Muzeju ili na temu prirodnjačkih nauka i saznanja o fauni, flori i gei. Neki od ovih priloga su po prvi put, originalno objavljeni, a neki su preštampavani iz drugih izvora i ponovo publikovani kao izdanje Muzeja. Najčešće je preštampavano iz tadašnjih časopisa “Lovac”, “Nastavnik” i “Prosvetni glasnik”. Na taj način su se umnožavali dragoceni primerci naučnih radova za brojne saradnike Muzeja i zainteresovane istraživače u zemlji i inostranstvu. Prvih 25 ovakvih izdanja nisu posebno označena, a numerisana su rednim brojevima počev od sedmog.

Od 1948. godine, Prirodnjački muzej je počeo sa izdavanjem periodičnog naučnog časopisa Glasnik Prirodnjačkog muzeja. Ovo izdanje je na objedinjen i sistematičan način preuzelo zadatak objavljivanja naučnih radova koji su do tada izlazili pojedinačno u posebnim sveščicama. Kako je Muzej nastavio da pojedine, uglavnom obimnije ili iz drugih razloga posebne radove publikuje odvojeno od svog Glasnika, kao posebne sveske, ovakva izdanja su od tada označavana kao “Posebna izdanja”. Prethodno je izdato 25 sveski, te od broja 26 one nose odrednicu “Posebno izdanje”, a izdavač je Prirodnjački muzej u Beogradu.

Prirodnjački muzej je u drugoj polovini 20. i početkom 21. veka nastavio da izdaje naučne publikacije monografskog tipa koje su bile sve složenije i obimnije. Ne sasvim dosledno, na neke od njih je stavljena oznaka “Posebno izdanje” bez numeracije, ili “Posebno izdanje” sa rednim brojem, ili su bez tih odrednica.

Najstarije sveske Posebnih izdanja objavljene do početka II Svetskog rata moguće je pogledati na sledećim linkovima: 

1. H. P. [Pavlović, Petar S.] (1903): Puzgavac (Trichodroma muraria L.).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje 1] (štampa Miloš Veliki, Beograd).
2. [Stojićević, Dušan] (1904): Spisak ptica u Muzeju Srpske Zemlje (preštampano iz časopisa: Prosvetni glasnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje 2] (štampa: Kralj. Srp. državna štamparija, Beograd).
3. Košanin, Nedeljko (1904): Spisak koleoptera u Muzeju Srpske Zemlje. (preštampano iz časopisa: Prosvetni glasnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje 3] (štampa: - Državna štamparija Kraljevine Srbije, Beograd).
4. [Stojićević, Dušan] (1905): Dodatak spisku ptica u Muzeju Srpske Zemlje.(preštampano iz časopisa: Nastavnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje 4] (štampa: Državna štamparija Kraljevine Srbije, Beograd).
5. [Pavlović, Petar S.] (1905): O gregorcima u Srbiji (preštampano iz časopisa: Prosvetni glasnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje 5] (štampa: Državna štamparija Kraljevine Srbije, Beograd).
6. (1907) Građa za faunu Stare Srbije i Maćedonije.- (preštampano iz časopisa: Prosvetni glasnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje 6] (štampa: Državna štamparija Kraljevine Srbije, Beograd).
[Stojićević, Dušan] I. Spisak ptica iz Stare Srbije i Maćedonije.
[Divac, Nedeljko] II. Prilog za poznavanje koleopterske faune u Staroj Srbiji i Maćedoniji.
[Divac, Nedeljko] III. Prilog za poznavanje hemipterske faune u Staroj Srbiji i Maćedoniji.
[Stojićević, Dušan] IV. Pauci (Araneae).
7. (1909): Građa za floru Stare Srbije i Makedonije I. (preštampano iz časopisa: Prosvetni glasnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 7 (štampa: Državna štamparija Kraljevine Srbije, Beograd).
Ranojević, Nik.: I. Prilog flori Stare Srbije i Makedonije.
Košanin, N.: II. Prilog flori planina Koraba i Bistre.
8. [Pavlović, Petar S.] (1910): Ornitološke beleške iz Muzeja Srpske Zemlje (preštampano iz časopisa: Nastavnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 8 (štampa: Davidović, Beograd).
9. Pavlović, P. S. (1910): Diluvijalni mekušci iz okoline Beograda (preštampano iz časopisa: Nastavnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 9 (štampa: Davidović, Beograd).
10. Košanin, Nedeljko (1910): Elementi Vlasinske flore (Algae, Bryophyta, Pteridophyta et Phanerogamae) (preštampano iz časopisa: Prosvetni glasnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 10 (štampa: Državna štamparija Kraljevine Srbije, Beograd).
11. (1913): Građa za floru Stare Srbije i Makedonije II (preštampano iz časopisa: Nastavnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 11 (štampa: Davidović, Beograd).
Petrović, Jordan: I. Prilog flori planine Dautice i okoline manastira Treskavica.
Mitranović, Danka: II Nekoliko podataka o flori okoline Plevlja.
12. [Pančić, Josip] (1914): Prvo Pančićevo putovanje sa licejcima po Srbiji (preštampano iz časopisa: Nastavnik).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 12 (štampa: Davidović, Beograd).
13. Pavlović, P. S. (1920): Prinove Muzeja Srpske Zemlje (preštampano iz časopisa: Glasnik hrvatskog prirodoslovnog društva).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 13 (štampa: [s.n.], Beograd).
14. Pavlović, P. S (1920): Jestastvenička struka u Srbiji (preštampano iz časopisa: Glasnik Muzejskog društva za Slovenijo).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 14 (štampa: Narodna Tiskarna, Ljubljana).
15. Pavlović, P. S. (1922): Prinove Muzeja Srpske Zemlje (preštampano iz časopisa: Geološki anali Balkanskog poluostrva).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 15 (štampa: Državna štamparija Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, Beograd).
16. Pavlović, P. S. (1923): Prinove Muzeja Srpske Zemlje (preštampano iz časopisa: Geološki anali Balkanskog poluostrva).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 16 (štampa: Državna štamparija Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, Beograd).
17. Pavlović, P. S. (1926): Prilozi za poznavanje tercijara u Srbiji = Matériaux por l’étude du tertiaire en Serbie (preštampano iz časopisa: Geološki anali Balkanskog poluostrva).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 17 (štampa:Državna štamparija Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, Beograd).
18. Stojićević, Dušan (1927): Narodna imena riba u Srbiji (Noms populaires des poissons en Serbie).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 18 (štampa: Prosveta, Beograd).
19. Stojićević, Dušan (1929): Pravi pauci u Srbiji = Araneae sund. les araignées de Serbie.- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 19 (štampa: Skerlić, Beograd).
20. Stojićević, Duš. (1932): Prinovljene ptice.- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 20 (štampa: Prosveta, Beograd).
21. Stojićević, Dušan (1938): Naučna imena srpsko-hrvatskih ptica (preštampano iz časopisa: Jugoslovenske šume).- Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 21 (štampa: Privredni pregled, Beograd).
22. Stevanović, Petar (1941): Prilog za poznavanje pontiskog kata (gornjo-kongeriskih slojeva) u Srbiji i Sremu. - Muzej srpske zemlje, [Posebno izdanje] 22 (štampa: Svetlost, Beograd).