Akademik Vidojko Jović
1956–2024
S tugom smo primili vest da je 8. septembra u Beogradu preminuo Vidojko Jović, veliki prijatelj Prirodnjačkog muzeja, redovni profesor Rudarsko-geološkog fakulteta u penziji i redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti. Vidojko Jović jedan je od naših najeminentnijih posleratnih geologa, erudita izuzetno širokih interesovanja, koji je svojim svestranim radom ostavio dubok trag ne samo u geologiji, već i u drugim sferama naučnih i stručnih istraživanja. „Od grčke mitologije i poezije do geologije, nema šta on nije znao… „ jedan je od komentara na vest da Vidojko Jović više nije među nama.
Rođen je 2. septembra 1956. godine u Pirotu. Detinjstvo i dečaštvo proveo u Bavaništu, gde su se njegovi roditelji preselili, kupivši imanje. Iako svestran i zainteresovan za nebrojene naučne oblasti, kako je sam umeo da kaže ponajviše ga je interesovala hemija, koju je želeo i da upiše, ali se sticajem sudbinskih okolnosti „zadesio“ na Rudarsko-geološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Još tokom studenstkih dana, ali i kasnije, često je putovao širom sveta u želji da vidi, upozna i odgonetne neke druge narode i njihove kulture.
Na Rudarsko-geološkom fakultetu diplomirao je 1980, a ubrzo i magistrirao 1983. godine. Zvanje doktora geoloških nauka stekao je 1990. odbranivši doktorsku disertaciju „Geohemija bioesencijalnih mikroelemenata u procesima površinskog raspadanja kredno-tercijarnih vulkanita Srbije”.
Po sticanju diplome zaposlio se u Geozavodu (1980); tokom služenja vojnog roka u Zagrebu, profesor koji je u tom gradu boravio u radnoj poseti, ponudio mu je mesto asistenta na Rudarsko-geološkom fakultetu; ponudu je prihvatio i 1985. započeo svoju karijeru univerzitetskog profesora. Bio je šef Departmana i Katedre za petrologiju i geohemiju i osim na Rudarsko-geološkom, predavao je i na Geografskom fakultetu u Beogradu. Penzionisan je 2021. godine.
Bio je „najmlađi“ akademik: u svojoj 47 godini, 2003. izabran je za dopisnog člana SANU, a redovni član postao je 2009. godine. U okviru Akademije, bio je predsednik Odbora za geohemiju i član Odbora za paleofloru i paleofaunu, Odbora Čovek i životna sredina, Upravnog odbora Fonda za naučna istraživanja i rukovodilac projekata Mikroelementi u rešavanju geoloških problema.
Naučna delatnost Vidojka Jovića obuhvatala je geologiju, geohemiju, mineralogiju, petrologiju i petroarheologiju. Objavio je brojne naučne radove u domaćim i inostranim časopisima i učestvovao na domaćim i međunarodnim naučnim skupovima. Bio je glavni urednik časopisa „Ekologika“ i član uređivačkih odbora „Zbornik Matice srpske za prirodne nauke“, „Geološki anali Balkanskoga poluostrva“, „Vesnik Geozavoda“, „Flogiston“, „Glasnik Fonda za naučna istraživanja SANU“, kao i biblioteke „Poučnik“ Srpske književne zadruge. Bio je i urednik zbornika – „Jovan Žujović-život i delo: povodom 150 godina od rođenja i 70 godina od smrti“ (2010), „150 godina od rođenja Jovana Cvijića-Zbornik radova sa međunarodne konferencije“ (2016), „Mineralni resursi nikla u Srbiji i uticaj na životnu sredinu” (2016), „Stevan Bošković-život i delo: povodom 150 godina od rođenja“ (2019), „Vladimir D. Laskarev-život i delo: povodom 150 godina od rođenja” (2019). Jedna od njegovih poslednjih aktivnosti bila je recenzija rukopisa monografije „125 godina Prirodnjačkog muzeja u Beogradu“, koja je štampana u avgustu 2024. godine.
Bio je i član Srpskog geološkog društva (sekretar 1987–1989), Srpskog arheološkog društva, Geohemijskog društva SAD, Međunarodne asocijacije za geohemiju i kosmohemiju (Kanada), Asocijacije prospekcijskih geohemičara (Kanada), Mineraloškog društva Velike Britanije, Društva za istoriju nauka o zemlji, Međunarodne komisije za istoriju geoloških nauka i Komiteta za geonauke i geonasleđe Komisije Republike Srbije za saradnju sa Uneskom. Obavljao je funkcije predsednika Upravnog odbora Prirodnjačkog muzeja u Beogradu (2006–2016) i Upravnog odbora Vukove zadužbine (2011–).
Za svoj doprinos nauci i struci odlikovan je brojnim priznanjima: Povelja Srpskog geološkog društva (1991), Povelja Srpske književne zadruge (2002), Zahvalnica za unapređenje rada Muzeja nauke i tehnike (2014), Zahvalnica za fundamentalni doprinos razvoju geoloških nauka i rusko-srpsku saradnju i Zlatna medalja V. V. Kovaljskog za dostignuća u geohemijskoj ekologiji, koju dodeljuje Institut geohemije i analitičke hemije „V. I. Vernadski“ Ruske akademije nauka (2015), Plaketa za doprinos aktivnostima Srpskog geološkog društva povodom 125 godina od osnivanja (2016), Velika sretenjska povelja za negovanje srpsko-slovenačkih kulturnih i naučnih veza (2017).
Istraživanjima u domenu petroarheologije na antičkim arheološkim lokalitetima u Srbiji, posebno na području Gamzigrada, zakoračio je u svet arheologije. Prilikom izbora za akademika, dao je intervju za časopis popularne nauke „Planeta”: „Od starijih uvek valja učiti, jer godine pametnim ljudima daju mudrost. Mlade godine daju smelost, hrabrost i sklonost ka inovacijama. To valja pomiriti u sebi i oko sebe, a onda sledi odgovornost prema sebi i onima koji su vas izabrali. Morate imati stalno na umu da se od vas mnogo očekuje i da morate mnogo da dajete. Biti član SANU predstavlja teret koji valja umeti nositi, ima lepotu, ali i težinu.”
***
Sa posebnim zadovoljstvom odazvao se pozivu da svečano otvori izložbe Muzeja – Od stene do stene – portret naučnika Petra Stevanovića (Muzej nauke i tehnike SANU 2014) i Tri boje vina – Geologija i vino (Galerija Prirodnjačkog muzeja 2015).
***
Akademik Vidojko Jović sahranjen je u Bavaništu, 9. septembra 2024. godine. Neka mu je večna slava.
Priredile: Aleksandra Maran Stevanović, Nataša Vojvodić
